ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು- ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತತೆ


ಹೊರ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾವೆತ್ತಲೋ ಸಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಜೇಬೊಳಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕಂಡರೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಅವೇ ಹಳೆಯ ಹಳವಂಡಗಳನ್ನೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿವೆ. ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ರಂಗಪ್ರಯೋಗದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕಥಾವಸ್ತುವುಳ್ಳ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಒಂದು ಸಂಚಲನವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತ್ತು. ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಮ್‌ ಬರೆದ ಕುವೆಂಪು ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ಮಹತ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದಾಗ ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡವರಿಗಿಂತ ತೇಲಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದವರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಕುವೆಂಪು ಅವರಿಂದ ಇಂತಹ ನವಿರು ವಸ್ತುವಿನ, ಅಷ್ಟೇ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಅಗಾಧ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅಂದಿನವರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ. ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರ, ರಚನಾ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕೃತಿ ಇದಾಗಿತ್ತು.
ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ‘ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಮುಖ್ಯರಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅಮುಖ್ಯರಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಯಃಕಶ್ಚಿತವಲ್ಲ’ ಎಂಬ ದಾರ್ಶನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ ಒದಗಿಸುವ ಕುವೆಂಪು, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಸೂಚನೆಯ ಬೆರಳು ಹಿಡಿದು ನಡೆದ ರಂಗಕರ್ಮಿ ಸಿ.ಬಸವಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ’…ಮದುಮಗಳು’ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅದರ ಯಾವ ಸತ್ವವೂ ನಷ್ಟವಾಗದಂತೆ ರೂಪಾಂತರಿಸಿ ಬೃಹತ್ ನಾಟಕವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರಂಗ ರೂಪಾಂತರವು ಕಾದಂಬರಿಯ ಮರು ಓದಿಗೆ ಅಥವಾ ಮೊದಲ ಓದಿಗೆ ತುಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಓದು ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಟ್ಟುತ್ತದೆಯೆ? ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಹಳ್ಳಿ ಬಿಟ್ಟು ನಗರ ಸೇರಿದವರ ಹಾಗೂ ಜೀವನದ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿರುವವರ ನೆನಪಿನ ಹಳಹಳಿಕೆಯನ್ನು ತೃಪ್ತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆಯೆ? ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗ ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಬಗೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲದು? ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಹಜ.
ಒಂದು ರಂಗಪ್ರಯೋಗದ ಹಿಂದೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಏಳುವಂತಾಗಿದ್ದು ಸುಮ್ಮನೆಯಲ್ಲ. ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ಕಾದಂಬರಿಯು ರಂಗ ರೂಪಾಂತರವಾಗಲಿದೆ ಎಂದಾಗ ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಪಸ್ವರಗಳೂ ಮೂಡಿದ್ದವು. ಕಳೆದೊಂದು ದಶಕದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚಿನ ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಏನಿದೆ ಎಂಬ ಆಕ್ಷೇಪ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಾಟಕದ ಮೌಲಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಕಾದಂಬರಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಆಶಯಗಳು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಗತ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಯಾರೂ ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಿಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಮದುಮಗಳು ನಾಟಕದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಬಹುದು. ಈ ರಂಗ ರೂಪಾಂತರವು ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಮ್‌ನಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಈ ಕೃತಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕಾಲಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುವ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದಿನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಕಗಳಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ನಾಟಕ ಜೀವಂತವಾಗಿಡುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿಗೆ ಸಲ್ಲುವಂತೆ
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಯುವ ಜನರು ಕಲಾಗ್ರಾಮದತ್ತ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗಪ್ರಯೋಗದ ವಿನೂತನ ಶೈಲಿ, ಅಭೂತಪೂರ್ವ ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಈ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕಾರಣವೋ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲಸತ್ವವೂ ಅಷ್ಟೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ತಲೆಮಾರುಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ತಲ್ಲಣಗಳು, ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಆತಂಕಗಳು, ಭೇದ ಭಾವಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇಂದಿನ ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಈ ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ, ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೆಟ್ಟಳ್ಳಿ ದೇವಯ್ಯನ ಬೀಸೇಕಲ್ಲು ಸವಾರಿ. ಬೈಸಿಕಲ್ಲನ್ನು ಅಂದಿನ ಜನರು ಭೀತಿ ಬೆರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದ್ದನ್ನು ಇಂದಿನವರು  ರಿಲೇಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು. ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಹೊಸತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಅಂದಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಹಾಗೇ ಇದೆ. ಹೊಸತರ ಆಗಮನ ಕೆಡುಕನ್ನೇ ತರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಹಳಬರ ಹೊಯ್ಲು, ಹೊರಗಿನದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎನ್ನುವ ಯುವ ಜನಾಂಗದ ಮೂಢ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಸಂಘರ್ಷವೂ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ.
ಹೊರ ನೋಟಕ್ಕೆ ನಾವೆತ್ತಲೋ ಸಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಜೇಬೊಳಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕಂಡರೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಅವೇ ಹಳೆಯ ಹಳವಂಡಗಳನ್ನೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿವೆ. ರಂಗಪ್ರಯೋಗದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿನ ಬೈಸಿಕಲ್, ಕಾಪಿ, ಮತಾಂತರ, ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಇಂದಿನ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು ರಿಪ್ಲೇಸ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೋಡಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಸುವಿನ ಕಳ್ಳವು, ಕಾವೇರಿಯ ಸಾವು, ನಾಗಕ್ಕಳ ಮೇಲಾಗುವ ವಂಚನೆ ಮೊದಲಾದ ದುರಂತಗಳನ್ನೂ.
ಜಾಗತೀಕರಣ, ವರ್ಗ ಸಂಘರ್ಷ, ಮೂಢ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಪುರೋಹಿತಷಾಹಿಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ಕಾದಂಬರಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಂಗತಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆ. ಜೀತದಾಳಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಒಡತಿಯವರೆಗೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಚೌಕಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮರ್ಜಿ ಹೂಡುತ್ತಲೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ. ನಾಗಕ್ಕನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದೇಹ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕೆಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಎಸಗುವ ವಂಚನೆ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಕಾವೇರಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕ್ರೂರ ಬಲಾತ್ಕಾರ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ. ಈ ಎರಡೂ ಸಂಗತಿಗಳು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾದಂಥವು.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಬಸವ ಲಿಂಗಯ್ಯ ಶಾಪದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಂಗರೂಪ ಕಟ್ಟಿದ್ದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತಂಕದ ವಿಷಯವಾಗಲೀ ಮತಾಂತರದಂತಹ ವರ್ಗವನ್ನು ಕಲಕುವ ವಿಷಯವಾಗಲೀ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ನೆಲೆಯದ್ದು. ಇದರ ಭುಕ್ತಿಯೂ ಸಾಮುದಾಯಿಕವಾಗಿಯೇ ಇರುವುದು. ಆದರೆ ದೈಹಿಕ – ಮಾನಸಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೆಲೆಯದ್ದು. ವ್ಯಕ್ತಿ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹೋದರೆ ಯಾವ ಸಮುದಾಯವೂ ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಲಾಗದು. ಬಹುಶಃ ಬಸವಲಿಂಗಯ್ಯನವರ ಆಶಯವೂ ಇದೇ ಆಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಹಾಗೆಂದೇ ಉಂಗುರದ ಕಥೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಟಕದ ನಿರೂಪಣೆ ಕಾವೇರಿಯ ದುರಂತವನ್ನು ಎದುರು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಅದನ್ನೆ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೊಳಪಡಬೇಕಾದ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳಿದ್ದರೂ ಇದನ್ನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನಮ್ಮನ ಕಷ್ಟ ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವಳ ಮತ್ತು ಮುಕುಂದಯ್ಯನ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆಒತ್ತು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿದ್ದರೂ ಆ ಎಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟುವ ಸೂತ್ರದಂತೆ ಚಿನ್ನಮ್ಮ- ಮುಕುಂದಯ್ಯನ ಟ್ರಾಕ್ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಂಗ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಟ್ರಾಕ್ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಗೌಣವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಈ ಇಬ್ಬರ ಜೋಡಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಳವರ್ಗದ (ಹಾಗೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಪ್ರೇಮ ಜೋಡಿಗಳೇ ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಅದು ಐತ – ಪೀಂಚಲುವಿನ ದಾಂಪತ್ಯವಿರಬಹುದು, ಗುತ್ತಿ – ತಿಮ್ಮಿಯ ಒಲವಿರಬಹುದು. ಬಹುಶಃ ಬಸವ ಲಿಂಗಯ್ಯನವರ ಈ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವೇ.
ರಂಗರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದು ಮಠಮಾನ್ಯಗಳ ವಿಡಂಬನೆ. ಕಾವಿಧಾರಿಗಳ ವಿವಿಧ ಮೋಸಜಾಲಗಳನ್ನು, ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಗ್ಬಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ನೃತ್ಯವನ್ನೇ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಈ ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಹಗರಣಗಳನ್ನು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹಾಗೆಯೇ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ‍್ಯ ವಹಿಸಿ ಕುವೆಂಪು ಹೇಳದೆ ಉಳಿಸಿದ್ದ ಸಮಜಾಯಿಷಿಯನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಹೊನ್ನಳ್ಳಿ ಹೊಡೆತದ ಸಾಬರ ಹಾಡು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತುಸು ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ. ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಅದನ್ನಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ ಈ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅನಗತ್ಯವಂತೂ ಅಲ್ಲವೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಟಕ ಅಥವಾ ಕಾದಂಬರಿಯ ಈ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನೆ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಾದರೂ ಆಗಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸನ್ನಿವೇಶ ಇಂದಿನದು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದೇ ಮಾತು ಪಾದ್ರಿಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೇಳಿಕೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಕುವೆಂಪು ಮತಾಂತರದ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪಷ್ಟ ದನಿ ಎತ್ತಿದವರು. ಪುರೋಹಿತಷಾಹಿ, ಮೇಲ್ವರ್ಗಗಳ ದಮನಕಾರಿ ನೀತಿಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅವರು ಘಂಟಾಘೋಷವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಷನರಿಗಳು ಮತಾಂತರಕ್ಕೆ ಅಂದಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸು ದಾರಿ ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ’ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲ, ಪಾದ್ರಿಯ ಮಗಳು’ ಎಂಬ ಕಿರು ಕಥೆ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ನಿಲುವಿಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲೂ ಅವರು ಪಾದ್ರಿ ಜೀವರತ್ನಯ್ಯನವರ ಮಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಾಡಿ ದೇವಯ್ಯನ ಮತಾಂತರದ ಪ್ರೇರಣೆಯಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹೊರತು ಧರ್ಮದೊಳಗಿನ ಮೌಢ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿಸಿಯಲ್ಲ. ರಂಗರೂಪಾಂತರದಲ್ಲೂ ಪಾದ್ರಿಯ ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮದುವೆಯ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಗೆಂದರೆ ಹಾಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಟ್ಟ ಟ್ರೆಂಡಿನ ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಅಂತಹದ್ದೇ ಚಿತ್ರಣ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ!?
——————–

ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಯ ಬೆರಗು
ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ರಂಗರೂಪಾಂತರದ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಯ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನೇ ಪುನರ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಲಾಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ ನಾಟಕ ಆಪ್ತವಾಗಲು ತೊಡಗುವುದೇ ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರದಿಂದ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ತೊಡಗಿದರೆ ಖಮಡಿತವಾಗಿಯೂ ಈ ಮಟ್ಟದ ಫೀಲ್ ದೊರಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಕೃತಿಯೊಂದನ್ನು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ತರಲು ಇಂಥ ಸಾಹಸ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕಥೆಯ ಓಘ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಒಂದರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಂತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವೇದಿಕೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾಟಕದ ಮೂಡ್‌ ಕೂಡಾ ಶಿಫ್ಟ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಲಾವಿದರ ಬದ್ಧತೆ
ಒಟ್ಟಾರೆ ಎಪ್ಪತ್ತು ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು ಹೊಸಬರು. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಾಯಣದ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸಬರ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಾಲೀಮು ನಡೆಸಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇರುಳಿಡೀ ನಿದ್ದೆಗೆಟ್ಟು ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಉತ್ಸಾಹ ತಗ್ಗದೆ ಇರುವುದು ಕಲಾವಿದರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಈ ನಿದ್ದೆಗೆಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯೇನೂ ಕಡಿಮೆಯದಲ್ಲ. “ಹೊರದೇಶದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಜೆಟ್‌ಲ್ಯಾಗ್‌ನ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಸಿವಿಸಿ ಆಗಬಹುದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಕಲಾವಿದರು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಕಸಿವಿಸಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಿನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತುಸು ಕಷ್ಟವೆನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತಂಡದ ನಿರಂತರ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರು.

ಇತರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು
ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಠ ರಂಗಾನುಭವ. ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಈ ಬಗೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ದೆಹಲಿಯ ಹೆಸರಾಂತ ರಂಗಕರ್ಮಿ ಅಮೀರ್ ರಜಾ ಹುಸೇನ್ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ “ದಿ ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ರಾಮಾ” ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕುರಿತ “ಫಿಫ್ಟಿ ಡೇ ವಾರ್” ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಈ ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಗೊಂದು ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕುರಿತ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್, ಯುದ್ಧದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹಾಹಾಗೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ದೃಶ್ಯದಿಂದ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಆಗುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇವರದ್ದೇ. ಹುಸೇನ್ “ಫಿಫ್ಟಿ ಡೇ ವಾರ್”ಗಾಗಿ ಆರು ಎಕರೆ ವಿಸ್ತಾರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

Advertisements

ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s